Dù Trung ương đã có riêng Nghị định 93/2001/NĐ-CP phân cấp quản lý cho TPHCM trên 4 lĩnh vực quản lý (quy hoạch, kế hoạch, đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội; nhà đất và hạ tầng kỹ thuật đô thị; ngân sách nhà nước; tổ chức bộ máy, cán bộ công chức) nhưng đến nay, với sự phát triển của TPHCM thì sự phân cấp này không còn phù hợp.

Hầu hết góp ý về phân cấp của Trung ương cho TPHCM ngày 17-12 ở hội thảo do Sở Nội vụ TP chủ trì, đều cho rằng phải có một văn bản phân cấp chứa đựng những nội dung phù hợp với mô hình chính quyền đô thị mới ở TPHCM...

Trao quyền cho TP trong quản lý đô thị

Thi công đại lộ Đông Tây. Ảnh: HOÀNG ANH THƯ

Ông Châu Minh Tỷ, Giám đốc Sở Nội vụ TPHCM cho rằng, mặc dù đã được phân cấp quản lý nhà, đất và hạ tầng kỹ thuật đô thị nhưng do giá trị nhà, đất trên địa bàn TP không giống những nơi khác nên rất cần giao cho TP chủ động quy định mức thu tiền sử dụng đất và tiền thuê đất để tái đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và các công trình khác.

Để không lãng phí kho bãi, mặt bằng, cho phép TP kiểm kê, thu hồi mặt bằng (không phân biệt đơn vị sử dụng thuộc trung ương, địa phương) không sử dụng quá 1 năm để đảm bảo khai thác hiệu quả quỹ đất.

Ông Tỷ cũng cho rằng, nên bổ sung thêm quy định phạt bằng tiền đối với các trường hợp vi phạm trong đất đai vì việc xử lý bằng biện pháp thu hồi trong trường hợp này là rất khó, mất thời gian.

Phân tích về những bất cập trong lĩnh vực bất động sản, ông Nguyễn Văn Hiệp, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM cho rằng, bồi thường giải phóng mặt bằng đang là rào cản, gây mất lòng dân nhiều nhất. Bộ Tài chính thì lúng túng gỡ không ra, Bộ Tài nguyên - Môi trường chỉ biết ban hành quy định rất mơ hồ là “bồi thường sát giá thị trường”.

Nhưng “sát giá thị trường” được hiểu thế nào đây trong những trường hợp như tòa nhà Eden 6 tầng (quận 1) có giá đền bù lên đến 770 triệu đồng/m2 đất mà người dân vẫn chưa đồng ý di dời? Hay khu đô thị mới Thủ Thiêm dù đã “ngốn” thêm của ngân sách TP 30.000 tỷ đồng nhưng người dân vẫn chưa thuận, khiến khu đô thị đến nay vẫn chưa thấy hình hài!?

Để giải quyết tiêu chí mờ mịt này, ông Hiệp đề xuất: Có tiêu chí xác định theo giá thị trường, công bố công khai, mời các nhà tư vấn thẩm định giá làm việc và phải công khai các đơn vị này để các bên có liên quan chọn giá thống nhất. Khi đã chọn được giá nhưng vẫn phát sinh vi phạm thì TP căn cứ vào quy định, để các bên ra tòa tự giải quyết.

Đề cập đến phân cấp cho TP trong thu chi ngân sách, nhiều đại biểu cho rằng TP cần có thẩm quyền tạo thêm nguồn thu mới cho ngân sách, với điều kiện những nguồn thu này hoàn toàn phù hợp với đặc điểm hoạt động của đô thị lớn như TPHCM.

Dĩ nhiên, nguồn thu này không phải điều tiết về trung ương trong một thời gian nhất định. Nguồn thu này có thể từ: phí giao thông, lệ phí đánh vào ôtô, xe máy đăng ký trên địa bàn TP; các khoản thu từ bất động sản, khoản thu thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào kinh doanh vũ trường, karaoke…

Ngoài ra, Trung ương nên chấp nhận cho TP trích khoảng 5%-10% tổng nguồn thu từ xuất nhập khẩu hàng năm; được giữ tỷ lệ điều tiết như hiện nay là 26% ít nhất 2 thời kỳ (từ 2007-2010 và 2011-2015) để tạo nguồn vốn ngân sách dành cho đầu tư phát triển. Nếu không chỉ vài năm nữa TP sẽ không còn ngân sách để đầu tư cơ sở hạ tầng.

Không để luật “đá” luật

Một trong những vấn đề các đại biểu bức xúc là tình trạng các văn bản luật “đá” nhau khiến cơ sở rất khó trong việc áp dụng thực hiện. Ông Nguyễn Văn Hiệp, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, dẫn chứng cụ thể: Trong 3 luật Đầu tư, Nhà ở và Đất đai đều có một hạng mục giống nhau là kiểm tra năng lực tài chính của chủ đầu tư nhưng giao đến 3 sở cùng kiểm tra khiến chủ đầu tư “bở hơi tai” thực hiện. TP cũng muốn cải cách hành chính, đơn giản bớt thủ tục nhưng luật đã quy định thế, ai dám “xé rào”?

Những bất hợp lý khác cũng được Phó Chủ tịch UBND quận 5 Sử Ngọc Anh viện dẫn: “Phân cấp “ào ào” nhưng không biết cấp dưới phải chịu nhiều áp lực, chưa kể còn trái với các quy định pháp luật. Ví dụ như Bộ Công thương có quy định cho các phòng kinh tế quận huyện được cấp phép một số lĩnh vực nhưng như thế là trái Nghị định 14 của Chính phủ (quy định các cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận, huyện). Hoặc như quy định của Bộ Giao thông Vận tải yêu cầu chuyển sở hữu xe vào hợp tác xã là trái với Luật Hợp tác xã và Luật Doanh nghiệp”.

Là cơ quan “gác cửa” về luật pháp cho TPHCM, bà Ung Thị Xuân Hương, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP, bức xúc: Trung ương yêu cầu TP góp ý sửa một phần Nghị định 93 cho phù hợp với 2 Nghị định 13 (quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP) và Nghị định 14 mới có hiệu lực. Như vậy là chưa đủ mà cần phải sửa Nghị định 93 một cách toàn diện hơn.

TPHCM đã thực hiện Nghị định 93 trong 7 năm qua nhưng chưa được trung ương kiểm tra, đánh giá lại một cách cụ thể, khoa học và phân tích mặt được, chưa được để rút kinh nghiệm. Theo tôi, TP nên chờ đến khi Đề án Chính quyền đô thị được Trung ương thông qua thì mới tiếp tục kiến nghị những bất cập trong phân cấp, ủy quyền được”.

Hồng Hiệp Báo SGGP